Πνευματικές ικανότητες και επιτυχία στον αθλητισμό

Ελεάνα Κοκκίνη | Ψυχολόγος – Αθλητική Ψυχολόγος (MSc)

Η τέχνη της συγκέντρωσης

Τι σημαίνει επιτυχία στον αθλητισμό; Υπάρχουν άραγε άνθρωποι που γεννιούνται με αυτό το «κάτι» που θα τους κάνει σπουδαίους αθλητές κατά τη διάρκεια της ζωής τους; Αν αυτό είναι όντως αλήθεια, που έχουν πάει όλα αυτά τα χαμένα ταλέντα του αθλητικού χώρου που όλοι έχουμε ακουστά; Σύμφωνα με την επιστήμη, η επιτυχία στον αθλητισμό δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τα φυσικά ταλέντα του ατόμου μιας και αυτό που μετράει περισσότερο λαμβάνει χώρα μέσα στο μυαλό του αθλητή. Τα σωματικά προσόντα μπορούν να βοηθήσουν έναν αθλητή ώστε να εκτελέσει άριστα συγκεκριμένες κινήσεις όπως ένα μακρινό άλμα ή ένα εύστοχο σουτ, όμως οι πνευματικές του ικανότητες είναι αυτές που καθορίζουν αν αυτό το άλμα ή το σουτ θα έρθουν την κατάλληλη στιγμή. Σε αυτό το άρθρο θα αναλύσουμε μια από τις πιο σημαντικές πνευματικές ικανότητες, τη συγκέντρωση (focus). Η πνευματική αυτή ικανότητα αναπτύσσεται κι εξασκείται συστηματικά στους αθλητές όπως οποιαδήποτε άλλη με σκοπό τη βελτίωση των επιδόσεων, την αύξηση της απόδοσης και, φυσικά, την επιτυχία στο εκάστοτε άθλημα. Οι μεγάλοι αθλητές που έχουν ξεχωρίσει κατά καιρούς, είναι αυτοί που έχουν τη δυνατότητα να εστιάσουν την προσοχή τους σε ότι έχει σημασία την κάθε στιγμή της προπόνησης ή του αγώνα, να αφήσουν πίσω ότι δεν τους είναι χρήσιμο και να αποδώσουν ακόμα και όταν βρίσκονται σε κατάσταση πίεσης.

Τι είναι η συγκέντρωση (focus) και γιατί όλοι μιλάνε για αυτή;

Οι Αθλητικοί Ψυχολόγοι ορίζουν τη συγκέντρωση ως την ικανότητα κάποιου να παραμένει αφοσιωμένος στο τώρα και σε αυτό που οφείλει να φέρει εις πέρας χωρίς να αποσπάται η προσοχή του. Ένας αθλητής, με την κατάλληλη εξάσκηση, έχει τη δυνατότητα να εστιάσει την προσοχή σε αυτό που θέλει να επιτύχει σκόπιμα, είτε μιλάμε για μια σύντομη χρονική περίοδο (κατά τη διάρκεια της προπόνησης) είτε δημιουργώντας ένα μακροχρόνιο πλάνο (κατά τη διάρκεια μιας αθλητικής σεζόν).

Η ικανότητα συγκέντρωσης της προσοχής σε αυτό που συμβαίνει «τώρα» είναι ένα εξαιρετικά χρήσιμο πνευματικό εργαλείο για έναν αθλητή που επιθυμεί να αυξήσει τις επιδόσεις του. Οι παράγοντες που οδηγούν στη απόσπαση της προσοχής μπορεί να είναι εσωτερικοί όπως οι αρνητικές σκέψεις αλλά και περιβαλλοντικοί όπως τα υβριστικά συνθήματα που προέρχονται από την κερκίδα. Εάν ο αθλητής εστιάσει στην μπάλα και το σωστό χτύπημα αυτής τότε η απόδοση του θα βελτιωθεί. Εάν όμως το μυαλό του παραμείνει «κολλημένο» στο λάθος της προηγούμενης φάσης, τις φωνές του προπονητή κατά τη διάρκεια του τάιμ- άουτ ή το χθεσινό καβγά με το/τη σύντροφο του τότε οι πιθανότητες βελτίωσης λιγοστεύουν.

Η συγκέντρωση ξεκινά από τον εγκέφαλο επομένως συνδέεται άμεσα και με το επίπεδο διέγερσης του αθλητή το οποίο επηρεάζει το μυϊκό έλεγχο και φυσικά, όπως είπαμε πριν, την αθλητική απόδοση. Για παράδειγμα, ένα μυαλό εστιασμένο στο φόβο του επικείμενου λάθους ή της ήττας δημιουργεί άγχος και ανησυχία. Αυτά τα συναισθήματα δημιουργούν ένα σφίξιμο στο σώμα και ένα γρήγορο καρδιακό παλμό και δυστυχώς τίποτα από αυτά δε βοηθά στην καλή απόδοση του αθλητή. Από την άλλη πλευρά, όταν το μυαλό συγκεντρώνεται σε ό, τι είναι σχετικό με τη στιγμή και απαραίτητο, τότε το σώμα ανταποκρίνεται με τη σειρά του. Εάν η σκέψη-σημείο προσοχής του αθλητή είναι μια συγκεκριμένη οδηγία, όπως το «χαλάρωσε και σούταρε στα δεξιά», τότε και το σώμα παραμένει ήρεμο και υπάρχει η δυνατότητα πραγματοποίησης ενός άριστου σουτ στη δεξιά πλευρά της εστίας. Κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί πως ο τερματοφύλακας δε θα δράσει άμεσα για να σταματήσει το σουτ ωστόσο η εκτέλεση της οδηγίας είναι η σωστή και αυτό σημαίνει βελτίωση στην απόδοση ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα.

Όταν λοιπόν το μυαλό ενός αθλητή παραμένει συγκεντρωμένο σε αυτά που πρέπει, τότε το σώμα ανταποκρίνεται κατάλληλα, δηλαδή με τον τρόπο που έχει εξασκηθεί κατά τη διάρκεια της προπόνησης. Όταν το μυαλό ξεφεύγει και εστιάζει σε λάθος σκέψεις και καταστάσεις, το σώμα είναι έτοιμο να οδηγήσει σε λάθη. Όλοι έχουμε αναρωτηθεί πως είναι δυνατόν οι μεγάλοι αστέρες του ΝΒΑ να αστοχούν στις βολές, σωστά;

Το κλειδί εδώ για τον αθλητή είναι να γνωρίζει που να στρέψει τη σκέψη του παραμένοντας σε σχετικά σημεία προσοχής και αποφεύγοντας τα μη σχετικά.

Σχετικά σημεία προσοχής

Τα σχετικά σημεία προσοχής αφορούν όλες εκείνες τις καταστάσεις που έχουν άμεση σχέση με την απόδοση του αθλητή και που ο ίδιος ο αθλητής μπορεί να ελέγξει πιο εύκολα όπως η τεχνική κίνηση των χεριών (για έναν παίκτη βόλεϊ) ή η χρήση θετικά προσανατολισμένων σκέψεων. Μερικά σχετικά σημεία προσοχής είναι:

  • Η γενικότερη νοοτροπία του αθλητή
  • Οι στόχοι της προπόνησης
  • Το επίπεδο της φυσικής του κατάστασης
  • Η ξεκούραση και η διατροφή
  • Η πνευματική του προετοιμασία
  • Η γνώση για το άθλημα
  • Τα συγκεκριμένα game-plans
  • Η ποιότητα και ποσότητα της προπόνησης.

Μη σχετικά σημεία προσοχής

Εδώ μιλάμε για σκέψεις και καταστάσεις που δεν μπορούν να ρυθμιστούν και να ελεγχθούν καθώς δεν έχουν άμεση σχέση με την απόδοση του αθλητή. Το να στρέφει κάποιος το ενδιαφέρον του στο πόσα (και ποια) άτομα βλέπουν τον αγώνα είναι ένα μη σχετικό σημείο προσοχής. Ένα καλό σερβίς είναι ένα καλό σερβίς είτε το παιχνίδι παρακολουθείται από 1.000 άτομα είτε γίνεται κεκλεισμένων των θυρών. Μερικά σημεία προσοχής που οι αθλητές οφείλουν να αποφεύγουν είναι:

  • Οι ενέργειες του αντιπάλου
  • Οι ενέργειες των συναθλητών (εφόσον δεν εντάσσονται σε κάποιο game plan)
  • Ο χώρος που διενεργείται ο αγώνας
  • Οι αποφάσεις του προπονητή και των διαιτητών
  • Η κερκίδα
  • Η γνώμη των άλλων

Κατά τη διάρκεια μιας αθλητικής εμφάνισης, εάν δεν μπορείτε να ελέγξετε εκείνον τον παράγοντα που σας επηρεάζει, τότε δε χρειάζεται να σπαταλάτε την ενέργεια σας προσπαθώντας να αλλάξετε την κατάσταση. Ακόμα κι αν επιτύχετε σε εκείνο τον αγώνα, δε θα αποκτήσετε τον έλεγχο που επιθυμείτε πάνω στην κατάσταση. Όμως τον έλεγχο της συγκέντρωσης και της απόδοσης σας, μπορείτε να τον αποκτήσετε με καθημερινή και οργανωμένη εξάσκηση. Train your brain!

Για το Your Therapist,

Ελεάνα Κοκκίνη | Ψυχολόγος – Αθλητική Ψυχολόγος (MSc)

Μοιράσου αυτό το Άρθρο στο:

Share on facebook
Share on linkedin
Share on print